Heeft Hi(s)tory Antiques een zeldzame romaanse houtsculptuur ontdekt? Als antiquair droom je er stiekem elke dag van: die ene unieke vondst doen op een lokale markt, in een stoffige schuur of tijdens een kleine veiling. Een object dat door iedereen over het hoofd is gezien, maar waarvan jouw ‘antiek-radar’ direct op rood springt. Vorige week overkwam het mij. Voor het bedrag van een bescheiden lunch tikte ik een eikenhouten heiligenbeeld op de kop.
Het stelt de apostel Andreas voor, direct herkenbaar aan het grote X-vormige martelkruis dat hij stevig vasthoudt. Maar over de ware ouderdom van dit beeld is achter de schermen inmiddels een fascinerende discussie losgemaakt. En vandaag heb ik de hulp en de mening van mijn volgers nodig!
Het oorspronkelijke plan: 17e-eeuwse volkskunst?
Toen ik het beeld van 56 centimeter hoog voor het eerst aan de collectie toevoegde, dacht ik aan een charmant en puur stukje 17e-eeuwse volkskunst. De ietwat gedrongen proporties en de krachtige, naïeve uitstraling deden mij vermoeden dat een lokale, anonieme ambachtsman uit de barokperiode dit had gesneden voor een kleinschalig thuisaltaar.
Maar toen begon ik aan de diepere, materiële inspectie… en veranderde alles.
Is dit een middeleeuwse romaanse houtsculptuur?
Hoe langer ik naar ‘Andreas’ kijk, hoe meer de fysieke details een heel ander – en veel ouder – verhaal beginnen te vertellen. Dit object is tot in elke vezel opgebouwd volgens de strenge, archaïsche wetten van de middeleeuwen. Een authentieke romaanse houtsculptuur herken je direct aan specifieke, zeldzame kenmerken.
Kijk maar eens mee naar deze opvallende eigenschappen van ons beeld:
- De iconische blik: De strikt frontale, statische houding, de strakke neuslijn en de amandelvormige ogen zijn dé handtekening van de vroege periode.
- Massieve boomstam: Het beeld is uit een massieve, halve eikenstam gesneden en aan de achterkant niet uitgehold. Het hout vertoont daardoor diepe, natuurlijke krimpscheuren die getuigen van eeuwenlange droging.
- Geheime hulplijnen: Bovenop de kruin van het hoofd ontdekte ik een heel fijnmazig, ingekrast rasterpatroon. Dit is een middeleeuwse werkplaatsmethode (een overbrengingsraster) om de proporties vanuit een schets correct op het hout over te zetten!
- Oude kleurresten: Aan de onderkant van de voet zijn onder de loep nog minimale, legitieme roze/rode en gele pigmentresten te zien. Het bewijs dat deze romaanse houtsculptuur ooit volledig beschilderd (gepolychromeerd) is geweest.
Het dilemma: Wat is wijsheid?
Als dit beeld daadwerkelijk uit de 12e of 13e eeuw stamt, praten we over een uiterst zeldzaam, museaal topstuk. Er is echter één grote ‘maar’ waar elke expert rekening mee moet houden: de 19e eeuw. Rond 1900 was de neoromaanse stijl enorm populair en maakten bekwame ambachtslieden soms angstaanjagend goede kopieën, vaak op historisch eikenhout. Vanaf een foto alleen is dat verschil simpelweg niet met 100% zekerheid vast te stellen.
Ik overweeg nu serieus om een stap verder te gaan en een officieel dendrochronologisch onderzoek (jaarringenonderzoek) te laten uitvoeren om de exacte kapdatum van het eikenhout wetenschappelijk te laten bepalen.
Wat denken jullie?
Nu ben ik heel benieuwd naar de visie van de volgers en liefhebbers van Hi(s)tory Antiques:
- Wat zegt jullie gevoel bij het zien van de foto’s? Gaan we hier echt terug naar de vroege middeleeuwen, of kijken we naar een waanzinnig knappe neoromaanse interpretatie uit de 19e eeuw?
- Moet ik de stap wagen en de romaanse houtsculptuur wetenschappelijk laten testen? Zouden jullie die investering doen voor de ultieme zekerheid en een officieel certificaat?
Laat je reactie, expertise of voorgevoel achter in de comments hieronder! Ik lees ontzettend graag met jullie mee.
Webshop
Home
Berichten
Gepolychromeerd houten beeld van saint roch/
